Mola ile kaçış aynı şey değil

Çay almak için kalkarsınız, yirmi dakika sonra hâlâ mutfaktesiniz. İş yerinde durur, içinizdeki ses tembelsin der. Oysa bazı aralar gerçekten moladır, bazıları kaçıştır. İkisini aynı kelimeyle çağırmak, hem dinlenmeyi hem işi suçlu kılar. Ayırmak, daha uzun çalışmak için değil, aranın ne işe yaradığını görmek içindir.

Mola neye benzer

Mola kısadır, bitişi bellidir ve aynı işe dönüş vardır. Su, pencere, omuzları bırakmak, tuvalet. Oturup kalkmak bu tür bir aradır. Dönünce cümleniz nerede kaldıysa oradan devam eder. Mola sırasında yeni bir proje açılmaz. Yeni proje, arayı ikinci bir mesaiye çevirir. Bitiş saati yoksa mola, öğleden sonrayı yutabilir.

İyi bir mola biraz sıkıcı olabilir. Sıkıcı olması, boşa gittiği anlamına gelmez. Sinir sistemi bir an aynı uyarandan çıkar. Hemen yeni bir uyaran, telefon, dizi, tartışma, gelirse çıkış olmamış sayılır. Beden kalkmıştır, dikkat hâlâ hızdadır.

Kaçış neye benzer

Kaçış, işin duygusundan uzaklaşmak için seçilen uzun bir dolambaçtır. Dolap karıştırılır, haberler yenilenir, yarım bir sohbet açılır. Dönüş yoktur, çünkü dönüşün kendisi rahatsız edicidir. Kaçış utançla biter. Utanç, bir sonraki kaçışı büyütür. Bu döngü tembellik adı takılınca görünmez olur. Aslında iş ya çok büyüktür ya da çok belirsizdir. Belirsiz iş, tek iş kuralının tam tersidir. Zihin nereye döneceğini bilmez, mutfakta kalır.

Kaçışı fark etmek, kendinizi azarlamak değildir. Saate bakın: kalkalı kaç dakika oldu ve döndüğümde ilk cümle belli mi. İkisi de bulanıksa kaçıştasınızdır. Bulanıklığı bir cümleyle netleştirin. İlk fiil belli olsun, sonra beş dakika daha su için. Süre uzamasın, fiil netleşsin.

İkisini takvimde ayırmak

Güne iki kısa mola yazın, adını koyun. Çay ve koridor. Kaçış için ayrı bir ödül saati de olabilir. Öğle yemeğinden sonra on dakika haber veya bir bölüm. Ödülün de bitişi olsun. Bitişsiz ödül, öğleden sonrayı kaçışa çevirir. Hayır demek başkasına sınır koyar. Burada sınır, kendi aranıza konur. İkisi de aynı kas değildir ama ikisi de saati korur.

Evden çalışıyorsanız mutfak hem mola hem kaçış yeridir. Bardağı doldurup masaya dönmek mola, dolabı düzenlemeye başlamak kaçıştır. Ev işi kötü değildir. Onu molanın içine gizlemeyin. Listede ayrı dursun.

Yorgunluk ile sıkılma

Gerçek yorgunlukta mola yetmez, iş kalitesi düşer, göz yanar, cümleler tekrar eder. O zaman günü kapatmak kaçış değil, sınırdır. Sıkılmada ise iş durur ama beden hâlâ başka bir uyaran arar. Sıkılmayı yorgunluk sanıp kanepeye uzanmak, akşamı erken kapatır ve gece suçluluk bırakır. Tersine, bitkin halde haberlere gömülmek de mola değildir. Zihinsel ve fiziksel yorgunluğu ayırmak bu kararı kolaylaştırır.

Bir hafta, aralarınızın yanına tek kelime yazın: mola veya kaçış. Hafta sonunda kaçışlar aynı işin etrafında toplanıyorsa o iş ya bölünmeli ya da birine devredilmelidir. Bölünmeyen dev iş, en sık kaçış kapısıdır.

Ne zaman bu ayrım yetmez

Sürekli kaçış, uyku bozukluğu, çökkünlük veya kaygı ile birlikteyse yalnızca irade cümlesi yetmeyebilir. İş ve ilişkiler daralıyorsa bir uzmana danışın. Bu yazı, sıradan bir çalışma gününde arayı adlandırmak içindir. Tembel olduğunuz hükmünü vermez.

Sık sorulan sorular

Kaç dakika mola sayılır? Birçok iş için birkaç dakika yeter. Süre uzadıkça dönüş cümlesi unutulur. Dönüşü unutuyorsanız süreyi kısaltın, kendinize kızmayın.

Telefon molası mola mıdır? Çoğu zaman yeni bir uyarandır. Telefonu aradan çıkarıp yalnızca su ve bakış değiştiriyorsanız mola daha net kalır. Telefonu ödül saatine erteleyin.

Kaçışı tamamen silmeli miyim? Silmek zorunda değilsiniz. Adını koyup bitiş saati vermek, onu gizlice öğleden sonraya yaymaktan daha az yorucudur.